Podsumowanie projektu

Architektoniczna integracja tunelu Lyon–Turyn

Budowa tunelu bazowego Lyon–Turyn jest jednym z najważniejszych europejskich przedsięwzięć infrastrukturalnych. Planowany od początku lat dziewięćdziesiątych obiekt ma usprawnić transport towarowy pomiędzy Francją i Włochami, zwiększyć przepustowość połączenia kolejowego oraz przyczynić się do ograniczenia emisji CO₂. Tunel o długości 57,5 km przeprowadzi linię kolejową przez Alpy w dwóch równoległych, jednotorowych nawach.

Skala projektu jest imponująca, jednak równie istotne jak jego znaczenie transportowe okazało się harmonijne wpisanie infrastruktury w otaczający krajobraz. Trasa dużych prędkości przebiega bowiem nie tylko pod ziemią. W dolinie Saint-Jean-de-Maurienne powstają również naziemne elementy infrastruktury: ekrany akustyczne, drogi, ciągi piesze, mosty, perony oraz liczne obiekty towarzyszące.

Ich forma nie mogła być przypadkowa. Zadaniem projektantów było stworzenie spójnego języka architektonicznego, który połączy wysokie wymagania techniczne inwestycji z charakterem alpejskiego otoczenia. Opracowanie koncepcji powierzono paryskiej pracowni architektonicznej, która jako podstawowy materiał wybrała beton – trwały, niezawodny i dający niemal nieograniczone możliwości kształtowania powierzchni.

Beton o wyglądzie naturalnych gabionów

Architekci zaproponowali betonowe ściany, których powierzchnia miała wiernie odwzorowywać wygląd gabionów, czyli stalowych koszy wypełnionych kamieniem. Rozwiązanie to pozwalało połączyć surową estetykę charakterystyczną dla infrastruktury z formą dobrze komponującą się z górskim krajobrazem.

Efekt miał zostać uzyskany za pomocą elastycznych matryc strukturalnych montowanych wewnątrz deskowania. Po ułożeniu mieszanki betonowej i jej związaniu matryca jest usuwana, pozostawiając na powierzchni precyzyjnie odwzorowany relief. Technologia ta pozwala nadać betonowi indywidualny charakter bez wykonywania dodatkowych okładzin, warstw elewacyjnych czy pracochłonnej obróbki powierzchni.

W tym przypadku problem był jednak wyjątkowo złożony. Żaden z dostępnych na rynku standardowych wzorów nie odtwarzał jednocześnie kamieni oraz charakterystycznej, żebrowanej siatki gabionowego kosza. Jeszcze większym wyzwaniem okazało się samo przygotowanie modelu, z którego można byłoby wykonać matrycę.

Wyzwanie, którego nie można było rozwiązać standardową metodą

Indywidualne matryce strukturalne są zazwyczaj opracowywane na podstawie cyfrowego modelu 3D albo bezpośrednio z rzeczywistego wzorca. W pierwszym przypadku projekt jest przenoszony przy użyciu frezarki na płytę modelarską, która następnie służy do wykonania formy. W drugim strukturę można pobrać bezpośrednio z oryginalnego materiału, na przykład wyraźnie usłojonej deski.

Przy strukturze gabionowej żadna z tych metod nie mogła zostać zastosowana w prosty sposób. Projektanci nie dysponowali gotowym modelem 3D, a zalanie rzeczywistego kosza gabionowego materiałem formierskim spowodowałoby jego wpłynięcie w liczne wolne przestrzenie pomiędzy kamieniami. Wykonanie odpowiedniej formy okazało się zadaniem, z którym nie byli w stanie poradzić sobie inni producenci.

NOE podjęło się tego wyzwania. Dzięki doświadczeniu w tworzeniu indywidualnych struktur oraz współpracy z artystą specjalizującym się w modelowaniu powierzchni opracowano całkowicie nowy wzorzec. Każdy kamień, każde zagłębienie oraz każdy fragment stalowego kosza musiały zostać zaprojektowane w taki sposób, aby końcowy efekt był przekonujący wizualnie, a jednocześnie możliwy do bezpiecznego i wielokrotnego wykonania w betonie.

Dwa lata rozwoju i niezwykle realistyczny rezultat

Po dwóch latach intensywnych prac rozwojowych powstała matryca NOEplast „Gabion”. Jej relief niezwykle wiernie odwzorowuje zarówno nieregularne kamienie, jak i żebrowane pręty tworzące stalowy kosz. Betonowa ściana sprawia wrażenie wykonanej z prawdziwych gabionów, mimo że w rzeczywistości pozostaje jednorodną, monolityczną konstrukcją.

To doskonały przykład możliwości technologii NOEplast. Indywidualna wizja architekta została przełożona na trwałe, powtarzalne i ekonomiczne rozwiązanie produkcyjne, które można stosować na dużych powierzchniach. Nie jest to jedynie dekoracyjny detal, lecz przemyślany element całego systemu realizacji konstrukcji betonowej.

NOE nie ograniczyło się do dostarczenia istniejącego produktu. Firma stworzyła od podstaw rozwiązanie dla konkretnego projektu, łącząc wiedzę technologiczną, doświadczenie w pracy z betonem, precyzję wykonania oraz elastyczne podejście do oczekiwań projektantów. Właśnie w takich realizacjach najlepiej widać, że odpowiednio zaprojektowana matryca może stać się pełnoprawnym narzędziem architektonicznym.

Matryca opracowana z myślą o wielkich powierzchniach

Matryca NOEplast „Gabion” ma wymiary 2,9 × 2,4 m i grubość 3,7 cm. Relief został zaprojektowany bez podcięć, dzięki czemu matrycę można łatwo oddzielić od stwardniałego betonu bez uszkadzania powierzchni oraz samego materiału formującego.

Duży format matrycy pozwala wykonywać rozległe powierzchnie bez widocznych przesunięć, uskoków i nadmiernej liczby połączeń. Efekt najlepiej pokazuje ściana o wymiarach 15 × 10 m, którą wykonawca zabetonował w jednym etapie przy użyciu matryc NOE.

Na potrzeby inwestycji NOE dostarczyło łącznie około 1200 m² matryc. Z ich wykorzystaniem wykonywana jest powierzchnia betonu wynosząca aż 55 000 m². Tak duża różnica pomiędzy powierzchnią dostarczonych matryc a powierzchnią gotowych ścian pokazuje jedną z najważniejszych zalet systemu – możliwość wielokrotnego użycia.

Wielokrotne wykorzystanie i wysoka ekonomiczność

Na budowie tunelu Lyon–Turyn każda matryca jest wykorzystywana około 40 razy. Nie oznacza to jednak osiągnięcia granicy jej trwałości. W zależności od rodzaju struktury, sposobu użytkowania oraz warunków zewnętrznych matryce NOEplast mogą być stosowane nawet do 100 razy.

Tak wysoka liczba cykli pozwala znacząco obniżyć koszt wykonania jednego metra kwadratowego powierzchni. Rozwiązanie, które początkowo może wydawać się wyłącznie efektownym zabiegiem architektonicznym, okazuje się jednocześnie racjonalnym i ekonomicznym narzędziem realizacyjnym.

Powtarzalność struktury ułatwia również utrzymanie jednolitego standardu wykonania na całej inwestycji. Niezależnie od liczby etapów betonowania kolejne fragmenty zachowują ten sam charakter, głębokość reliefu i jakość odwzorowania detali.

Przygotowanie matryc ułatwiające pracę na budowie

O wyjątkowości rozwiązania decyduje nie tylko sama struktura. NOE zaoferowało wykonawcy usługę fabrycznego przyklejenia matryc do płyt nośnych. Jest to usługa dostępna u niewielu producentów, a jej znaczenie dla organizacji prac na budowie jest bardzo duże.

Precyzyjne mocowanie wielkoformatowych matryc na nierównym terenie, pod gołym niebem i przy zmiennych warunkach atmosferycznych byłoby czasochłonne oraz obarczone ryzykiem niedokładności. Przygotowanie elementów w kontrolowanych warunkach zakładu pozwala zapewnić właściwe ułożenie, stabilność oraz wysoką jakość całego zestawu.

Po dostarczeniu na budowę płyty z zamocowanymi matrycami mogą zostać bezpośrednio połączone z używanym deskowaniem. Zazwyczaj odbywa się to poprzez przykręcenie płyty od tylnej strony poszycia. Takie rozwiązanie skraca czas przygotowania deskowania i upraszcza kolejne cykle robocze.

Efekt gabionu bez ograniczeń konstrukcji dwuwarstwowej

Za wyborem strukturalnego betonu przemawiały nie tylko względy estetyczne. Jednym z najważniejszych argumentów była możliwość późniejszej kontroli stanu technicznego konstrukcji.

Ze względu na ruch pociągów dużych prędkości elementy nośne i sąsiadujące z linią kolejową muszą być regularnie kontrolowane przez SNCF. Zastosowanie prawdziwych gabionów ustawionych przed betonową ścianą stworzyłoby konstrukcję dwuwarstwową, utrudniającą dostęp do właściwego elementu nośnego i ocenę jego stanu.

Monolityczna ściana betonowa z reliefem gabionowym rozwiązuje ten problem w wyjątkowo elegancki sposób. Zapewnia oczekiwany efekt wizualny, a jednocześnie pozostawia konstrukcję czytelną, dostępną i łatwiejszą do inspekcji. Forma architektoniczna nie konkuruje tu z funkcją techniczną – obie wzajemnie się uzupełniają.

Od indywidualnego projektu do standardowej kolekcji NOEplast

Struktura „Gabion” powstała jako rozwiązanie opracowane specjalnie dla tunelu Lyon–Turyn, jednak jej możliwości szybko wykroczyły poza ramy jednej inwestycji. Za zgodą pracowni architektonicznej i współpracującego artysty wzór został włączony do standardowej kolekcji NOEplast.

Dzięki temu z rozwiązania mogą korzystać również inni architekci, inwestorzy i wykonawcy, którzy chcą połączyć trwałość betonu z naturalnym wyglądem kamiennych gabionów. Wzór został zarejestrowany, co sprawia, że NOE pozostaje jego wyjątkowym dostawcą i może zaoferować klientom strukturę niedostępną w standardowych kolekcjach innych producentów.

Realizacja tunelu Lyon–Turyn pokazuje, jak wiele można osiągnąć, gdy ambitna wizja architektoniczna spotyka się z odpowiednim doświadczeniem technologicznym. NOEplast „Gabion” nie jest jedynie matrycą do betonu. To kompletne rozwiązanie, które łączy estetykę, trwałość, ekonomię, powtarzalność wykonania i łatwiejszą eksploatację konstrukcji.

Właśnie na tym polega siła NOE: tam, gdzie standardowe produkty przestają wystarczać, zaczyna się proces tworzenia rozwiązania idealnie dopasowanego do projektu.