Podsumowanie projektu

28,8 m² matryc na 794 metry muru. NOEplast Murus Romanus na Kucelince

Modernizacja wałów przeciwpowodziowych kanału Kucelinka w Częstochowie to przede wszystkim inwestycja hydrotechniczna. Jej podstawowym zadaniem jest poprawa parametrów istniejących obwałowań i zwiększenie poziomu zabezpieczenia miasta przed wysokimi stanami wody. Na jednym z realizowanych odcinków funkcja konstrukcyjna została jednak połączona ze świadomym ukształtowaniem powierzchni betonu.

Do wykonania faktury żelbetowego muru oporowego dostarczyliśmy matryce NOEplast Murus Romanus. Wzór odwzorowujący nieregularny mur z kamienia naturalnego zostanie wykorzystany na konstrukcji o długości około 794 metrów.

Wieloetapowa modernizacja wałów Kucelinki

Przebudowa, nadbudowa i rozbudowa wałów kanału Kucelinka jest przedsięwzięciem obejmującym docelowo 13,68 km obwałowań. Wały powstały jeszcze w okresie międzywojennym, a wieloletnia eksploatacja, cykle nasiąkania, wysychania i przemarzania oraz oddziaływanie biologiczne doprowadziły z czasem do pogorszenia ich pierwotnych parametrów.

Realizowany w 2026 roku V etap obejmuje dwa odcinki prawego wału o łącznej długości 1756 m: P-III o długości 1234 m oraz P-IV o długości 522 m. Krótszy z nich został odebrany w sierpniu 2026 roku, natomiast na wale P-III prowadzone są prace związane m.in. z wykonaniem żelbetowego muru oporowego.

Kucelinka pełni przy tym istotną funkcję w systemie ochrony przeciwpowodziowej Częstochowy. Jest kanałem ulgi dla Warty – część przepływu może zostać skierowana do niej za pomocą jazu znajdującego się w południowej części miasta, ograniczając obciążenie głównego koryta Warty przebiegającego przez tereny zurbanizowane. Szczególne znaczenie system ma dla nisko położonych dzielnic Zawodzie i Dąbie.

Gdy na tradycyjny wał brakuje miejsca

O zastosowaniu żelbetowego muru na odcinku P-III zdecydowały przede wszystkim warunki przestrzenne.

W tej części Częstochowy zabudowa znajduje się blisko kanału. Nie wszędzie istnieje więc możliwość podwyższenia i jednoczesnego poszerzenia istniejącego wału w tradycyjnej konstrukcji ziemnej. Żelbetowy mur pozwala zwiększyć wysokość zabezpieczenia przy znacznie mniejszym zapotrzebowaniu na przestrzeń.

Powstaje w ten sposób długa, eksponowana powierzchnia betonowa. I choć jej wygląd nie jest oczywiście najważniejszym parametrem obiektu przeciwpowodziowego, przy konstrukcji liczonej w setkach metrów sposób wykończenia betonu ma znaczenie dla odbioru całej inwestycji.

Projekt przewiduje dlatego wykonanie powierzchni muru z fakturą nawiązującą do kamienia.

Murus Romanus – struktura kamiennego muru odtworzona w betonie

Do ukształtowania powierzchni zastosowany zostanie wzór NOEplast Murus Romanus 569180.

Struktura odwzorowuje nieregularny mur wykonany z łamanego kamienia naturalnego w swobodnym układzie. Nie chodzi przy tym o naniesienie wzoru na gotową powierzchnię. Faktura powstaje bezpośrednio podczas betonowania.

Elastyczna matryca NOEplast umieszczana jest na powierzchni deskowania. Świeży beton wypełnia jej strukturę, a po rozdeskowaniu powierzchnia konstrukcji stanowi odwzorowanie reliefu matrycy. Faktura jest więc integralną częścią betonowego elementu, a nie późniejszą warstwą wykończeniową. NOEplast wykorzystuje w tym celu elastyczne matryce poliuretanowe przeznaczone do nadawania betonowi przestrzennej struktury.

Murus Romanus należy do grupy wzorów inspirowanych tradycyjnymi konstrukcjami kamiennymi. Standardowa matryca ma grubość około 41 mm, a dostępne formaty bazowe pozwalają na wykonywanie dużych, kontynuowanych powierzchni.

Na potrzeby realizacji w Częstochowie dostarczyliśmy cztery matryce o wymiarach 6,0 × 1,2 m każda.

28,8 m² matryc, blisko 800 metrów muru

Łączna powierzchnia dostarczonych matryc wynosi 28,8 m². Nie odpowiada ona jednak powierzchni betonu, która zostanie przy ich użyciu wykonana.

Matryce są elementem roboczym i po wykonaniu kolejnego fragmentu konstrukcji mogą zostać ponownie wykorzystane. Cztery matryce o długości 6 m odpowiadają łącznie 24 metrom bieżącym muru w jednym ustawieniu. Następnie zestaw może zostać przeniesiony na kolejny odcinek betonowania.

W ramach tego etapu konstrukcja muru ma około 794 m długości. Oznacza to wykorzystanie tego samego zestawu na kolejnych fragmentach liczącej niemal 800 metrów konstrukcji.

Przy fakturowanej wysokości odpowiadającej wysokości dostarczonych matryc, czyli około 1,2 m, daje to w przybliżeniu 953 m² powierzchni betonu ukształtowanej przy użyciu 28,8 m² matryc.

Ta proporcja dobrze pokazuje praktyczny sens stosowania matryc strukturalnych przy długich, powtarzalnych konstrukcjach. Powierzchnia formy nie musi odpowiadać powierzchni gotowego obiektu – ten sam zestaw pracuje wraz z kolejnymi etapami betonowania.

W przypadku Kucelinki oznacza to również zachowanie tej samej struktury na długim odcinku muru, bez konieczności wykonywania oddzielnych form dla kolejnych jego fragmentów.

Faktura jako część technologii wykonania betonu

Matryce strukturalne są często kojarzone przede wszystkim z elewacjami budynków i betonem architektonicznym. Ich zastosowanie jest jednak znacznie szersze.

Ściany oporowe, przyczółki mostowe, tunele, obiekty komunikacyjne czy konstrukcje hydrotechniczne również tworzą duże powierzchnie betonu pozostające później na stałe widoczne. W takich przypadkach sposób ich ukształtowania można uwzględnić już na etapie deskowania i betonowania.

Nie zmienia to funkcji konstrukcji. Mur na Kucelince pozostaje przede wszystkim elementem zabezpieczenia przeciwpowodziowego. Matryca odpowiada jedynie za geometrię jego zewnętrznej powierzchni.

Ma to jednak tę zaletę, że uzyskanie wyraźnej faktury nie wymaga wykonywania późniejszej okładziny imitującej kamień. Efekt powstaje w tym samym procesie, w którym wykonywana jest konstrukcja żelbetowa.

Beton nie musi być gładką powierzchnią

Przy obiektach infrastrukturalnych estetyka zawsze pozostaje podporządkowana wymaganiom technicznym, trwałości i ekonomice realizacji. Nie oznacza to jednak, że duże powierzchnie konstrukcyjnego betonu muszą być pozostawiane bez świadomego opracowania.

Modernizacja wałów Kucelinki jest dobrym przykładem takiego podejścia.

Podstawowym celem inwestycji jest poprawa ochrony przeciwpowodziowej Częstochowy. Warunki przestrzenne wymusiły zastosowanie na części trasy zwartej konstrukcji żelbetowej. Jej powierzchnia zostanie natomiast ukształtowana podczas betonowania tak, aby zamiast jednolitej płaszczyzny uzyskać strukturę nawiązującą do nieregularnego kamiennego muru.

W całym przedsięwzięciu jest to stosunkowo niewielki element technologiczny. Przy długości około 794 metrów będzie jednak elementem bardzo widocznym.

W takich realizacjach dobrze widać jedną z podstawowych cech matryc strukturalnych: niewielka powierzchnia wielokrotnie wykorzystywanej formy może zdecydować o wyglądzie wielokrotnie większej powierzchni gotowej konstrukcji.